Według raportu Nutanix dotyczącego sektora ochrony zdrowia aż 72% specjalistów IT z tej branży uznaje dziś suwerenność danych za jeden z kluczowych czynników branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji dotyczących infrastruktury.
Suwerenność danych staje się coraz ważniejszym elementem strategii IT w ochronie zdrowia. Dotychczas ochrona danych medycznych koncentrowała się przede wszystkim na bezpieczeństwie, czyli zapobieganiu wyciekom, nieuprawnionym zmianom i utracie informacji. Dziś coraz częściej pojawia się również pytanie o to, czy organizacje rzeczywiście zachowują pełną kontrolę nad swoimi danymi.
Co ta zmiana oznacza w praktyce dla IT w sektorze ochrony zdrowia? Przyjrzyjmy się temu bliżej.
Suwerenność danych zmienia sposób zarządzania danymi w ochronie zdrowia
Znaczenie suwerenności danych wyraźnie wzrosło w ostatnich latach, ponieważ informacje medyczne są coraz częściej traktowane jako szczególnie wrażliwy zasób o znaczeniu strategicznym. Wraz z tym pojawiają się pytania dotyczące m.in. korzystania z usług zagranicznych dostawców chmurowych, możliwości uzyskania dostępu do danych przez organy innych państw czy wykorzystywania danych medycznych do trenowania modeli AI. To właśnie te kwestie sprawiły, że temat suwerenności danych znalazł się w centrum uwagi.
Rządy zaczynają na to reagować. We Francji najbardziej wrażliwe dane medyczne, w tym informacje przechowywane w krajowym Health Data Hub, muszą być przechowywane przez dostawców posiadających kwalifikację SecNumCloud, co ma ograniczać możliwość podlegania zagranicznym jurysdykcjom.
W Stanach Zjednoczonych od 2025 roku obowiązują przepisy Departamentu Sprawiedliwości, które ograniczają określone formy dostępu z zagranicy do danych medycznych obywateli USA, w tym elektronicznej dokumentacji medycznej (EHR) i dokumentacji klinicznej.
Z kolei japońskie Ministerstwo Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej wymaga od placówek medycznych korzystających z zagranicznych serwerów do przechowywania danych pacjentów stosowania odpowiednich zabezpieczeń technicznych, takich jak szyfrowanie, aby chronić je przed nieuprawnionym dostępem.
Choć konkretne wymagania mogą się różnić, cel pozostaje ten sam: wrażliwe dane medyczne powinny pozostawać pod kontrolą organizacji, która nimi zarządza. Najczęściej powtarzają się następujące założenia:
- Lokalizacja danych: wrażliwe informacje powinny być przechowywane wyłącznie w zatwierdzonym regionie geograficznym lub w ramach określonej jurysdykcji.
- Szyfrowanie i kontrola nad kluczami: dane powinny być szyfrowane, a organizacja powinna zachować kontrolę nad kluczami niezbędnymi do uzyskania do nich dostępu.
- Kontrola dostępu: dostęp do danych medycznych powinny mieć wyłącznie uprawnione osoby i podmioty. Dane nie powinny być również wykorzystywane ponownie bez odpowiedniej zgody.
- Nieodwracalne usuwanie danych: organizacje powinny mieć możliwość określania okresów przechowywania danych oraz zagwarantowania, że po ich usunięciu nie będzie można ich odzyskać.
- Przejrzystość i możliwość audytu: dostęp do danych oraz działania administracyjne powinny być rejestrowane i możliwe do prześledzenia.
Jednym z często pomijanych elementów suwerenności danych jest jednak backup. Większość dyskusji koncentruje się na środowiskach produkcyjnych, tymczasem kopie zapasowe mogą zawierać dokładnie te same wrażliwe informacje. To oznacza, że nieuwzględnienie ich w strategii może prowadzić do powstania luki w kontroli nad danymi.
Dlatego podczas budowania strategii suwerenności danych w organizacjach ochrony zdrowia architektura backupu powinna być jej integralną częścią.
Więcej niż bezpieczeństwo: jak ActiveProtect wspiera pełną kontrolę nad backupem
Synology ActiveProtect to kompleksowe rozwiązanie do backupu, które pomaga zwiększyć cyberodporność i chronić dane medyczne m.in. dzięki niezmiennym kopiom zapasowym oraz ochronie air-gap.
ActiveProtect wspiera jednak nie tylko bezpieczeństwo, ale również większą kontrolę nad danymi. Dzięki wdrożeniu lokalnemu rozwiązanie może działać w całości w infrastrukturze organizacji, co pozwala placówkom ochrony zdrowia zachować bezpośrednią kontrolę nad backupem. To istotna różnica w porównaniu z przechowywaniem kopii zapasowych w chmurze, gdzie zakres dostępu do środowiska często zależy od warunków określonych w umowie z dostawcą.
Dla organizacji ochrony zdrowia, które budują strategię suwerenności danych, wdrożenie lokalne może pomóc spełnić m.in. następujące wymagania:
Pełna kontrola nad lokalizacją danych
Ponieważ ActiveProtect może działać lokalnie, dane z kopii zapasowych pozostają w szpitalu lub w innej lokalizacji wskazanej przez organizację. Dzięki temu placówki ochrony zdrowia zachowują pełną kontrolę nad tym, gdzie przechowywane są wrażliwe informacje.
Dobrym przykładem jest St. Nikolaus Hospital, który potrzebował w pełni lokalnego rozwiązania, aby spełnić wymagania RODO i NIS2. Kluczowe było zapewnienie możliwości odzyskania danych pacjentów bez konieczności przenoszenia ich poza infrastrukturę kontrolowaną przez szpital. Dlatego placówka zdecydowała się na wdrożenie ActiveProtect.
Szyfrowanie i niezależna kontrola nad kluczami
ActiveProtect chroni dane z kopii zapasowych zarówno podczas przesyłania, jak i w spoczynku. Dane przechowywane na urządzeniu są zabezpieczone poprzez szyfrowanie całego woluminu z wykorzystaniem AES, a klucz odzyskiwania pozostaje wyłącznie w posiadaniu organizacji. Dostępu do niego nie ma nawet Synology.
Oznacza to, że pełna kontrola nad zaszyfrowanymi kopiami zapasowymi pozostaje po stronie organizacji. Nawet w przypadku utraty lub kradzieży dysków zapisane na nich informacje pozostają nieczytelne, co pomaga skutecznie chronić wrażliwe dane.
Dostęp zgodny z zasadą najmniejszych uprawnień
ActiveProtect umożliwia precyzyjne zarządzanie dostępem na podstawie ról użytkowników (RBAC) i zakresu ich obowiązków. Audytorzy mogą otrzymać wyłącznie dostęp do odczytu, zespoły infrastruktury uprawnienia ograniczone do zarządzania sprzętem, a w środowiskach obejmujących wiele lokalizacji administratorzy mogą zarządzać jedynie serwerami backupu przypisanymi do konkretnych oddziałów lub placówek.
Automatyczne i nieodwracalne usuwanie danych
ActiveProtect automatycznie zarządza punktami odzyskiwania zgodnie z wcześniej zdefiniowanymi zasadami retencji, dzięki czemu organizacja zachowuje kontrolę nad tym, jak długo przechowywane są dane. Po zakończeniu wymaganego okresu przechowywania mogą one zostać trwale usunięte bez możliwości odzyskania, co pomaga spełnić wymagania dotyczące nieodwracalnego usuwania informacji.
Przejrzystość i pełna historia zdarzeń
ActiveProtect wykorzystuje rozbudowany system rejestrowania zdarzeń, który zapisuje szczegółowe informacje dotyczące backupu, odzyskiwania danych, połączeń użytkowników oraz operacji wykonywanych na urządzeniach. Ułatwia to prowadzenie audytów i spełnianie wymagań związanych z nadzorem nad środowiskiem.
W ramach monitorowania APM może również przekazywać informacje o nietypowych zdarzeniach do popularnych platform SIEM/SOAR za pośrednictwem powiadomień e-mail SMTP, Syslog oraz powiadomień SNMP.
💡 Warto wiedzieć
Backup w chmurze nie musi oznaczać rezygnacji z wymagań dotyczących suwerenności danych. Kluczowe jest to, czy dostawca spełnia te same wymagania, które opisano powyżej. Synology C2 Backup został zaprojektowany z myślą o ich spełnieniu, dzięki czemu organizacje potrzebujące kopii zapasowej poza własną infrastrukturą mogą zachować podobny poziom kontroli nad danymi. Sprawdź stronę C2 Backup, aby zobaczyć, jakie regiony centrów danych są obecnie dostępne.
Podsumowanie
Kontrola nad danymi medycznymi powinna obejmować każdą ich kopię, również backup. W miarę jak wymagania dotyczące suwerenności danych stają się coraz bardziej rygorystyczne, organizacje ochrony zdrowia potrzebują nie tylko odpowiednich zapisów w umowach, ale również architektury, która pozwala zachować trwałą kontrolę nad najbardziej wrażliwymi informacjami.
Jednym ze sposobów na osiągnięcie tego celu jest budowa lokalnej infrastruktury backupu. Pozwala ona utrzymać pod kontrolą organizacji miejsce przechowywania danych, klucze szyfrujące, zasady dostępu, okres retencji oraz możliwość audytu.